سایت موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی غیر دولتی دانشوران تبریز

 

http://89.165.64.102/samaweb/

 

کد کاربری : شماره دانشجویی

 

کلمه عبور : شماره شناسنامه

بیمه تکافل

در کسب و کار مدرن امروز " بیمه " راهی برای کاهش ریسک ویا خطرات ناشی از حوادث محسوب می شود. مفهوم تکافل یا بیمه اسلامی ،در جایی که منابع لازم برای کمک به افراد جمع می‌شود ،مخالفتی با شریعت اسلامی ندارد. این مفهوم در راستای اصول جبران خسارت ومسئولیتهای مشترک در میان جامعه می‌باشد .در واقع بیمه مفهوم تازه‌ای نیست و در صدر اسلام ،توسط مهاجران مکه وانصار مدینه و پس از هجرت پیامبر یعنی چهارده قرن پیش نیزرواج داشته است. تکافل کلمه‌ای است مأخوذ از فعل عربی"کفال" به معنای رسیدگی کردن (برآورده کردن نیاز یک شخص ) وبیمه تکافل درواقع جبران خسارتهای ناشی از حوادث وتکمیل نظام بانکی بدون بهره می‌باشد. این نوع بیمه با بیمه‌های مرسوم( بیمه های بازرگانی رایج) از نظر جبران زیانهای مالی مشابهت زیادی دارد. تکافل مبتنی بر اصل قرآنی تعاون وبه معنی"کمک متقابل ومیان گروهی"است و هر عضوی در حمایت از نیازمندان داخل گروه سهم دارد. این نوع بیمه شبیه به "بیمه تعاونی" است . این عملیات بیمه‌ای درست مانند بیمه‌های مشترک است که در سالهای اولیه پیدایش بیمه ،نیز استفاده می‌شد حتی امروزه در بین گروهی از افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد.
یک نظریه وجود دارد که بیمه اسلامی اولین بار در اوایل قرن دوم عصر اسلام بوجود آمد. این امر درست در زمانی مطرح شد که عرب‌های مسلمان رابطه تجاری خود را با هند ،مالایا وسایر کشورهای آسیایی گسترش داده بودند وتجار عرب بدلیل مسافرتهای طولانی، دچار حوادث ناگوار از قبیل دزدی مواجه می شدندو در راهتجارت بازرگانی خود اغلب با خسارتهای سنگینی مواجه می‌شدند. برمبنای اصل اسلامی "همکاریهای دو جانبه وتعاونی همگی" تجار گرد هم جمع شده وقبل از سفرهای دراز مدتشان ،صندوقی را تشکیل می‌دادند. هدف از ایجاد این صندوق ،جبران خسارات افرادی از گروه بود که در نتیجه وقایع ناگوار دچار خسارت می شدند. اروپائیان پس از قرنها این روش را استقبال نموده ونام آنرا "بیمه دریایی" نهادند . در این راستا، قضاوت مسلمان با نگاه فراتری که راجع به نظام بیمه اسلامی پیدا نمودند وهمچنین احساس نیاز مبرم به داشتن پوششهای بیمه‌ای ، اقدام تحقیق‌های گسترده‌ای دراین زمینه نمودند وبراساس بررسی‌های اینان" بیمه‌" در اسلام میبایست بر پایه تقابل وهمکاری متقابل باشد وطبق این اصل ،نظام بیمه اسلامی شامل مسئولیت مشترک، غرامت مشترک ، منافع مشترک، وحدت و... می‌باشد.
براساس نظریه حقوقدانان مسلمان ،عملیات بیمه‌ای رایج ،نوعی معامله تواتری به صورت خرید وفروش می‌باشد که با قوانین والزامات شریعت اسلامی به دلیل دارا بودن سه ویژگی مطابقت ندارند:

1.                                                                                                     قرارداد(عدم اطمینان واحتمالی بودن)

2.                                                                                                     قمار( به موجب وجود قرار در قراردادهای بیمه‌ای ، عنصر قمار دراین بحث مطرح می‌شود . این مطلب بدان معناست که به دلیل ماهیت احتمالی یک طرف قرارداد به طور ناعادلانه ای ممکن می‌شود).

3.                                                                                                     ربا(بهره)

در سال 1985 انجمن فقه اسلامی جده ، سیستم "تکافل" را به عنوان یک جایگزین ماندگار برای بیمه به تصویب رساند. قابل ذکر است که مفهوم اصلی "تکافل" پرداخت حق بیمه بر مبنای تبرع (همکاری یا هدیه ) می‌باشد. قصد ونیت برای پرداخت اعانه (پرداخت بصورت هدیه) نو . یکی دیگر از دیگر تفاوتهای تکافل با سایر قراردادها این است که درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری عملیات تکافل طبق شریعت اسلام وحدت می‌شود.
مهمترین جنبه‌های عملیات تکافل به شرح ذیل است:

4.                                                                                                     شرکت پذیرنده ریسک صنعت

5.                                                                                                     شرکت به عنوان مدیر وام وناظر بر عملیات تکافل محسوب می‌شود.

6.                                                                                                     تمامی امکانات پرداخت شده توسط اعضاء در صندوق تکافل موسوم به " وقف " ذخیره می‌شود.

7.                                                                                                     تمامی پرداختها حاصل از منافع تکافل(یعنب خسارات ) از محل صندوق وقف تامین می‌شود.

8.                                                                                                     در همان زمانی که پولی دارد صندوق تکافل می‌گردد به سرمایه‌گذاری مورد قبول شریعت اسلام تخصص می‌یابد.

9.                                                                                                     اگر از محل صندوق وقت تکافل ، سود ویا منفعتی عاید شد، بین اعضاء صندوق تقسیم خواهد شد.

طراحان دومتکافل یا همان بیمه تعاونی تاکید می‌نمایند چنانچه از بیمه بعنوان ابزاری برای استثمار وسودجویی استفاده شود بیمه براساس اصول بیمه تعاونی اسلامی باشد مجاز است. امروزه 63 شرکت بیمه تکافل وهشت شرکت بیمه تکافل اتکایی در جهان اسلامی فعالیت می‌نمایند. 31 شرکت تکافل در کشورهای عربی و16 شرکت تکافل در کشورهای مسلمان غیر عرب و16 شرکت تکافل در کشورهای غیر مسلمان که جمعیت مسلمان ندارند . گفتنی است که در ایران وبسیاری از کشورهای اسلامی با توجه به پذیرفته شدن بیمه مرسوم به روش اسلامی وبهره گیری از دستورات دین مبین اسلام از اشکالات وارد به بیمه رایج در ممالک غیر اسلامی مبری بوده و تا حال نیازی به تاسیس شرکتهای بیمه تکافل نبوده است . نخستین شرکت بیمه تکافل در سال 1357(1978)در سودان ودومین شرکت در همان سال در عربستان سعودی تاسیس گردید.

نویسنده: اداره کل پژوهش مدیریت بین الملل           سال انتشار: 1388    

نشریه گزارش موردی:

گزارش موردی ، نشريه ای است که به صورت دوماهنامه منتشر می شود و هدف از انتشار آن ، بررسی تحولات ، دستاوردها و موضوعات خاص بيمه ای و بررسی نسبتاً گسترده تر چالش های فراروی صنعت بيمه است تا امکان دستيابی سرما يه های انسانی صنعت بيمه ، پژوهشگران و دانشجويان برای يافتن خطوط جديد پژوهش های بيمه ای و شناخت مسيرهای نو فراهم شود. بديهی است که در اين نشريه موضوعاتی مورد توجه قرار می گيرد که راهگشای مسير توسعه صنعت بيمه باشد. طبق نامه 22482/ 89معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پروانه انتشار اين نشريه با روش آموزشی، پژوهشی، تحليلی در زمينه علوم انسانی (مديريت بيمه) صادر شده و از دی ماه 1389 ، اولين شماره از دوره جديد اين نشريه، منتشر شده است.